Vanuit Limburg wordt momenteel geprobeerd om enkele zwerfhonden uit Turgutreis, nabij Bodrum in Turkije, een veilige toekomst te geven. Wat begon met de zorg om vijf honden, groeide uit tot een bredere bezorgdheid over het lot van miljoenen straathonden in Turkije. Sinds een wetswijziging in 2024 moeten gemeenten zwerfhonden van straat halen en onderbrengen in opvangcentra. Dierenrechtenorganisaties vrezen dat de maatregel in de praktijk voor veel dieren dramatische gevolgen heeft. Dit mogelijke dramatische lot trekt ook Lieselot Arnols (25) uit Tongeren-Borgloon zich aan.
Het verhaal begon bij vijf honden die in de Turkse badplaats Turgutreis op straat leefden. Intussen zijn alle vijf de dieren veilig. Vier van hen verbleven enige tijd in een asiel.
Toen ze daar opnieuw werden weggehaald, was volgens de betrokken Limburgse dierenliefhebber duidelijk te merken hoeveel indruk dat verblijf op hen had gemaakt.
“Ze waren doodsbang toen ze uit het asiel kwamen. Ik wil voor deze honden een veilige toekomst zoeken, maar tegelijk wil ik vooral aandacht vragen voor wat er met honden gebeurt nadat ze van de straat worden gehaald.”
Turkije veranderde wetgeving
Turkije wijzigde zijn dierenbeschermingswet in de zomer van 2024. De nieuwe regels verplichten lokale besturen om zwerfhonden van straat te halen en onder te brengen in opvangcentra, waar ze in principe moeten worden verzorgd en gehouden tot ze geadopteerd worden. De wet voorziet daarnaast in euthanasie onder specifieke omstandigheden, onder meer voor honden die een ernstig gevaar vormen of aan bepaalde ongeneeslijke of besmettelijke aandoeningen lijden.
De Turkse overheid schatte het aantal zwerfhonden bij de invoering van de wet op ongeveer vier miljoen. Daartegenover stonden op dat moment iets meer dan 300 opvangcentra met gezamenlijk plaats voor ongeveer 100.000 honden. Gemeenten kregen bovendien de opdracht hun infrastructuur verder uit te bouwen.
Die enorme kloof tussen het aantal dieren en de beschikbare opvangplaatsen vormt een van de grootste bezorgdheden van dierenrechtenorganisaties.
‘Massacre Law’
Tegenstanders noemen de wet de “Massacre Law” of “bloedbadwet”. Die benaming komt van dierenrechtenactivisten en oppositiegroepen die vrezen dat gemeenten, door een gebrek aan opvangcapaciteit en middelen, dieren zullen doden in plaats van langdurig op te vangen.
Ook internationaal zijn die zorgen uitgebreid aan bod gekomen. Dierenrechtenactivisten stellen dat sinds de invoering van de wet gezonde dieren zouden zijn gedood en waarschuwen voor overbevolkte of ontoereikende opvangcentra. Het exacte aantal dieren dat sinds de wetswijziging is gestorven of geëuthanaseerd, is echter niet onafhankelijk vastgesteld.
Voor dierenredders ter plaatse betekent de situatie ondertussen een steeds grotere druk. Privé-opvangplaatsen proberen honden uit gemeentelijke asielen over te nemen en zoeken vervolgens adoptiegezinnen in onder meer België, Nederland en Duitsland.
Ook vanuit Limburg wordt nu geprobeerd daar een bijdrage aan te leveren.
Striktere handhaving na overlijden peuter
De kwestie kreeg in maart 2025 opnieuw veel aandacht na het overlijden van een tweejarig meisje in Konya na een aanval door zwerfhonden.
De Turkse minister van Binnenlandse Zaken Ali Yerlikaya liet daarop weten dat de wet strenger zou worden gehandhaafd. Hij waarschuwde lokale overheden dat zij hun wettelijke verplichtingen moesten uitvoeren.
“Of ze doen hun taak, of ik zal optimaal gebruikmaken van de bevoegdheid die de wet mij geeft.”
De Turkse regering verdedigt de maatregelen vanuit de bescherming van de volksgezondheid en openbare veiligheid. Zwerfhonden kunnen volgens de autoriteiten onder meer betrokken zijn bij aanvallen, verkeersincidenten en de verspreiding van ziekten. Dierenrechtenorganisaties stellen daar tegenover dat grootschalige sterilisatie, vaccinatie en gecontroleerde opvang een diervriendelijker oplossing vormen.
Grondwettelijk Hof houdt wet overeind
Ook juridisch werd de wet aangevochten.
Het Turkse Grondwettelijk Hof besliste op 7 mei 2025 om de aangevochten bepalingen niet te vernietigen. Volgens het Hof mag de overheid zwerfhonden verplicht laten onderbrengen in opvangcentra om onder meer de volksgezondheid en veiligheid te beschermen.
Ook de bepalingen over euthanasie bleven overeind. Het Hof benadrukte daarbij dat euthanasie volgens de wet slechts onder bepaalde voorwaarden mag plaatsvinden en door een dierenarts of onder veterinair toezicht moet worden uitgevoerd. Het Hof stelde eveneens dat verkeerd gebruik van die bevoegdheid strafrechtelijke gevolgen kan hebben.
Dat neemt de ongerustheid bij dierenbeschermers niet weg.
‘Wat gebeurt er achter de poorten?’
Voor de Limburgse initiatiefnemer draait de actie daarom om meer dan alleen de vijf honden uit Turgutreis.
De dieren zijn voorlopig veilig, maar hun verhaal toont volgens hem een veel groter probleem.
“Op straat ziet iedereen de honden. Zodra ze worden opgehaald, verdwijnen ze uit beeld. Net dan moeten we ons afvragen: waar komen ze terecht, hoe worden ze behandeld en krijgen ze nog de kans om geadopteerd te worden?”
De bedoeling is om voor de betrokken honden een veilige, permanente thuis te vinden en tegelijkertijd in België meer bekendheid te geven aan de gewijzigde situatie in Turkije.
Voor dierenredders is internationale adoptie daarbij één van de mogelijkheden. Ook na de invoering van de nieuwe wet zijn al Turkse straathonden naar onder meer Nederland en andere Europese landen gebracht om er een nieuw thuis te krijgen.
Voor de honden uit Turgutreis is de eerste belangrijke stap alvast gezet: ze zijn van straat en voorlopig veilig.
Je kan meer informatie vinden op https://www.animalstoday.nl/zwerfdieren-hel-door-turkse-wet/
