Lang vóór het Albertkanaal of het Kanaal Bocholt-Herentals bestond er al een ambitieus plan om Limburg met Noord-Brabant te verbinden via een volledig nieuw kanaal.

In 1751, tijdens het bewind van de Oostenrijkse Nederlanden, werd een gedetailleerd ontwerp opgesteld voor een kanaal tussen Tongeren en ‘s-Hertogenbosch (Bois-le-Duc). Het handgetekende plan toont een kaarsrechte waterweg die dwars door het huidige Belgisch en Nederlands Limburg zou lopen.

De kaart vermeldt tal van dorpen die vandaag nog bestaan, zoals Tongeren, Hasselt, Genk, Vechmaal, Hennik, Vliermaal, Vliermaalroot, Valkenswaard en uiteindelijk ‘s-Hertogenbosch. Opmerkelijk is hoe nauwkeurig de landmeter de waterlopen, heuvelruggen en nederzettingen in kaart bracht, met als doel een technisch haalbaar tracé uit te werken.

Waarom wilde men dit kanaal?

In de achttiende eeuw waren waterwegen de snelste en goedkoopste manier om goederen te vervoeren. De Oostenrijkse overheid investeerde volop in infrastructuur om handel en economie te stimuleren. Een verbinding tussen de vruchtbare Haspengouw, de Maasstreek en Noord-Brabant zou landbouwproducten, steenkool, bouwmaterialen en andere handelswaren veel efficiënter kunnen vervoeren.

Bovendien zou het kanaal de regio economisch sterker verbinden met de handelscentra van de Republiek en de Zuidelijke Nederlanden.

Waarom kwam het er nooit?

Hoewel het plan bijzonder gedetailleerd was, bleef het uiteindelijk bij een ontwerp. De aanleg zou enorme technische uitdagingen met zich meebrengen, onder meer door de hoogteverschillen tussen de Maas- en Scheldebekkens. Daarnaast speelden de hoge kosten en de veranderende politieke situatie een belangrijke rol. Enkele decennia later zorgden de Brabantse Omwenteling, de Franse Revolutie en de Napoleontische periode ervoor dat dergelijke grote infrastructuurprojecten naar de achtergrond verdwenen.

Een vergeten stukje geschiedenis

Het bewaarde kaartplan vormt vandaag een fascinerend getuigenis van de vooruitziende blik van achttiende-eeuwse ingenieurs en bestuurders. Hoewel het kanaal nooit werd gegraven, toont het aan dat men al bijna 275 jaar geleden nadacht over een waterverbinding die grote delen van Limburg met Noord-Brabant zou verbinden.

Soms vertellen oude kaarten niet alleen hoe het landschap eruitzag, maar ook hoe men droomde dat het er ooit zou uitzien.